متخصص ارتودنسی در تهران، دکتر مسعود داودیان
 

ویدیو های دکتر مسعود داودیان متخصص ارتودنسی

 

مقاله ها

1393/06/02
چاپ

زندگی سالم :: ارتودنسی، هر روز بهتر از دیروز

[ زندگی سالم ]
گفتگو با دکتر سعید صادقیان، متخصص ارتودنسی
ارتودنسی، هر روز بهتر از دیروز
دکتر سعید صادقیان متخصص ارتودنسی گفت: درمان ارتودنسي در هر زمان از زندگي بيمار و با هدف رفع يک مشکل خاص و يا تمامي مشکلات قابل انجام مي‌باشد و محدوديت سني به اين صورت وجود ندارد ولي بهترين زمان براي بعضي از درمان‌هاي خاص در يک دوره سني مشخص نتايج بهتري به همراه دارد. مثلاً بيماراني که مشکلات فکي از جمله کوچکي يا عقب بودن فک پايين را دارند مي‌بايست قبل از بلوغ جنسي تحت درمان قرار بگيرند چون در اين سنين از رشد بيمار جهت درمان مي‌توان استفاده کرد که تحت عنوان درمان‌هاي «اصلاح رشد» بيان مي‌گردد که مسلماً بعد از انجام بلوغ اسکلتي و جنسي مقدار اين رشد کاهش يافته و امکان اصلاح و درمان نيز بسيار کمتر خواهد شد.


لغت ارتودنسي داراي دو ريشه يوناني است و از دو کلمه‌ي «Ortho» ارتو به معني «راست» يا «صحيح» و «dentos» دنتوس به معني «دندان» تشکيل شده است. گرچه از نظر لغوي اين واژه کاملاً صحيح است اما در واقع توصيف و شرح ناکافي از موضوعي است که امروزه از آن درک و تصور مي‌شود. به طور کلي ارتودنسي يک رشته تخصصي از علم دندانپزشکي است که علاوه بر مرتب کردن دندان‌ها قسمتي از معالجات ارتوپدي فک و صورت را نيز شامل مي‌گردد. در اين رشته مسائلي از قبيل ژنتيک، رشد و نمو فک و صورت، فرم و زيبايي و تناسب صورت و چگونگي جفت‌گيري دندان‌ها(اکلوژن) و عمل اعضاء تشکيل دهنده دهان و دندان‌ها و فکين(فانکشن) مورد بحث قرار مي‌گيرد. در ادامه ماهنامه زندگي سالم با دکتر سعيد صادقيان، متخصص ارتودنسي و عضو هيئت علمي دانشکده داندانپزشکي اصفهان در خصوص نتايج عمل ارتودنسي به گفتگو نشسته‌ است.

چرا امروز مشکلات ارتودنسي اينقدر شايع مي‌باشد؟
ناهنجاري فکي- دنداني در تمام طول تاريخ حتي در انسان نئونادرتال (000/60 سال قبل) ديده شده است. ولي شيوع مشکلات ارتودنسي امروزه بيشتر مي‌باشد که علل مختلفي وجود دارد که به اختصار به اهم اين علل اشاره مي‌کنم: الف) علل عمومي شامل ارث و مادرزادي و ژنتيک مثلاً با توجه به تنوعات شايع‌تر در ازدواج امروزي افراد از نظر قومي، نژادي و محل تولد باعث به وجود آمدن فرزنداني مي‌گردد که خصوصيات والدين با فرمول ژنتيکي و خصوصيات فردي مختلف به ارث برده مي‌شود که مثلاً سايز و فرم فک از يکي از والدين و فرم و سايز دندان‌ها از طرف ديگر به ارث برده مي‌شود که خود عدم هماهنگي سايز فک و دندان‌ها زمينه ساز ايجاد ناهنجاري و ناهماهنگي فکي دنداني مي‌باشد. ب) علل موضعي مانند زود از دست رفتن دندان‌هاي شيري به علت پوسيدگي در اثر مصرف بيشتر مواد شيرين، که در حال حاضر نسبت به گذشته خود عامل ايجاد ناهنجاري دندان‌ مي‌گردد و... .

بهترين زمان براي انجام درمان ارتودنسي چه موقع است؟
درمان ارتودنسي در هر زمان از زندگي بيمار و با هدف رفع يک مشکل خاص و يا تمامي مشکلات قابل انجام مي‌باشد و محدوديت سني به اين صورت وجود ندارد ولي بهترين زمان براي بعضي از درمان‌هاي خاص در يک دوره سني مشخص نتايج بهتري به همراه دارد. مثلاً بيماراني که مشکلات فکي از جمله کوچکي يا عقب بودن فک پايين را دارند مي‌بايست قبل از بلوغ جنسي تحت درمان قرار بگيرند چون در اين سنين از رشد بيمار جهت درمان مي‌توان استفاده کرد که تحت عنوان درمان‌هاي «اصلاح رشد» بيان مي‌گردد که مسلماً بعد از انجام بلوغ اسکلتي و جنسي مقدار اين رشد کاهش يافته و امکان اصلاح و درمان نيز بسيار کمتر خواهد شد.
بعضي از درمان‌ها از زمان تولد مي‌بايست شروع شود مثل درمان بيماران با شکاف لب يا کام. در بالغين و سنين بالاتر نيز درمان‌هايي از جمله آماده‌سازي دندان‌ها جهت جايگزيني صحيح پروتز قابل انجام مي‌باشد. البته درمان‌هاي زيبايي جهت اصلاح شلوغي دندان‌ها در سنين بالا نيز قابل انجام و امروزه بسيار شايع‌تر شده است. ولي به طور کلي يکي از شايع‌ترين و مناسب‌ترين سنين براي درمان‌هاي درمان‌هاي ارتودنسي، درمان در زمان بلوغ مي‌باشد که در اين سنين هم مقداري پتانسيل رشدي وجود دارد و هم اين که آخرين دندان دائمي (به جز دندان عقل) رويش مي‌يابد که مي‌تواند تمام دندان‌ها تحت کنترل باشند. از طرفي از نظر رواني و اجتماعي و استفاده از وسايل ارتودنسي و رعايت بهداشت امري اجتناب ناپذير است. درمان در اين زمان در مقايسه با ساير زمان‌ها به عنوان «استاندارد طلايي» ناميده مي‌شود. در نهايت با توجه به مطالب فوق پيشنهاد مي‌گردد براي ارزيابي دقيق زمان شروع و يا نياز به درمان، مشاوره با متخصص ارتودنسي به طور دوره‌اي و از سنين دندان شيري و پيش دبستاني صورت گيرد.

مراحل مختلف درمان‌هاي ارتودنسي را شرح دهيد.
تقسيم بندي‌هاي متنوعي در مورد مراحل درمان‌هاي ارتودنسي وجود دارد ولي يکي از شايع‌ترين تقسيم‌بندي عبارتست از:
1- درمان‌هاي پيشگيري (Preventive): که قبل از وقوع مشکل بايد از بروز آن پيشگيري شود که با نظارت مستمر ارتودنتيست انجام مي‌گردد. البته لازم به توضيح است که تمامي مشکلات قابل پيشگيري نمي‌باشند ولي نظارت و درمان‌ها در سنين پايين به عنوان پيشگيري از تشديد ناهنجاري و به کنترل درآمدن اين مشکلات نيز اطلاق مي‌گردد.
2- درمان‌هاي بينابيني (Interceptive): اگر مشکل، اتفاق افتاده و ايجاد شده ولي هنوز اثرات سوء آن بروز نکرده يا گسترده نشده که بايد هدايت و مداخله اين مشکل اصلاح شود يا تحت کنترل درآيد.
3- درمان‌هاي تصحيحي (Corrective): در مواقعي که مشکل، ايجاد شده مي‌بايست توسط تشخيص و طرح‌ريزي درمان براي اصلاح ناهنجاري اقدام گردد.

روش‌هاي مختلف و انواع درمان‌هاي ارتودنسي را توضيح دهيد.
به طور کلي بعد از تشخيص صحيح که اولين گام در درمان مي‌باشد به روش‌هاي مختلف مي‌توان درمان را شروع کرد. درمان‌هاي ارتودنسي به دو دسته کلي درمان‌هاي ارتودنسي ثابت و ارتودنسي متحرک تقسيم مي‌گردد.
- درمان‌هاي ارتودنسي ثابت که مي‌بايست توسط متخصص ارتودنسي انجام شود که درمان‌هاي نسبتاً پيچيده‌تر مي‌باشد.
- درمان هاي با وسايل متحرک که بسته به پيچيدگي درمان، در موارد متوسط و کمتر پيچيده قابل انجام توسط همکاران دندانپزشک عمومي مي‌باشد ولي درمان مشکلات پيچيده‌تر از جمله درمان‌هايي که جهت اصلاح ناهنجاري فکي به روش تغيير رشد انجام مي‌گيرد، توسط متخصصين ارتودنسي پيشنهاد مي‌گردد.
به طور کلي بهتر است بيمار توسط متخصص ارتودنسي معاينه شود و در صورت تشخيص در قابل انجام بودن درمان توسط دندانپزشک عمومي به اين همکاران ارجاع داده شود.

آقاي دکتر! چرا اينقدر درمان‌هاي ارتودنسي پر هزينه مي‌باشد؟
به علت ماهيت طولاني و زمان‌بر بودن اين درمان‌ها و تعدد ويزيت‌ها در طول درمان نسبت به ساير درمان‌هاي دندانپزشکي و همچنين پر هزينه بودن نسبي مواد و وسايل مورد نياز، درمان ها پرهزينه است.

با انجام درمان ارتودنسي به چه اهدافي مي‌رسيم؟
به طور کلي درمان ارتودنسي براي دستيابي به 1- زيبايي بيشتر وضعت دندان‌ها، لبخند و در نهايت صورت و بالطبع بهبود وضعيت رواني و اجتماعي بيمار انجام مي‌گردد. يکي از اصلي‌ترين علل مراجعه بيماران به ارتودنتيست براي بهبود وضعيت ظاهري و در نهايت بهبود ميزان رضايت فرد از ظاهر خودش مي‌باشد.2- بهبودي عمل فکين و دندان‌ها از جمله بهبود انجام اعمالي از جمله جويدن – بلع – تلفظ و... . 3- ثابت بودن نتايج درمان

آيا نتايج درمان ارتودنسي برگشت‌پذير است؟
يکي از معضلات درمان‌هاي ارتودنسي همين امکان برگشت‌پذيري درمان مي‌باشد که راهکارهايي براي اين مشکل وجود دارد ولي مقداري تغييرات بعد از درمان البته در حد مختصر، قابل قبول است و معمولاً مشکل‌ساز نمي‌باشد. لازم به توضيح است پديده رشد و تغييرات در همه موجودات زنده از جمله انسان حتمي است و خود فلسفه وجود اين تغييرات مي‌تواند روي اثرات درمان تأثير داشته باشد که عموماً در بيماران اين تغيير را نيز به عنوان برگشت درمان تفسير مي‌کنند. مثلاً در بيماران بدون انجام ارتودنسي دندان‌ها و فکين با افزايش سن تغييراتي خواهد داشت همانطور که در پوست و رنگ و مو و... اين تغييرات در طولاني مدت صورت مي‌پذيرد.

آيا هنگام ارتودنسي مي‌بايست نکات و مراقبت‌هاي خاصي انجام شود؟
مسلماً با توجه به اين‌که رعايت بهداشت افرادي که داراي ناهنجاري دنداني– فکي مي‌باشند بسيار منظم‌تر و شديدتر از افراد عادي بايد باشد و از طرفي رعايت اين نکته براي نوجوانان به علت شرايط سني آن‌ها مشکل است، پس بايد بر رعايت بهداشت توسط بيماران تأکيد فراوان داشته باشيم و از طرفي نصب وسايل ارتودنسي روي دندان‌ها نيز خود باعث مستعدتر شدن دندان‌ها به تجمع پلاک مي‌گردد که تأکيد مجدد بر رعايت بهداشت دندان‌ها دارد.
به طور روتين در مطب ارتودنتيست‌ها بعد از شروع به درمان مي‌بايست آموزش بهداشت به طور کامل براي بيماران انجام گردد و از طرفي وضعيت خاص بيماران فوق نياز به وسايل اضافي براي کنترل بهداشت را مشخص مي‌کند که در اين راستا استفاده از مسواک‌هاي مخصوص ارتودنسي با آموزش‌هاي مربوطه و استفاده از نخ دندان‌هاي مخصوص ارتودنسي، دهانشويه حاوي فلورايد و حتي خميردندان‌هايي که از کيفيت مناسب برخوردار باشند، توصيه مي‌گردد. در اين خصوص يکي از معايب خمير دندان‌هاي گمنام، عدم ثبات فرمول و دسترسي مداوم به آن‌هاست. در اين ميان کارخانجاتي وجود دارند که تداوم شهرت آن‌ها بستگي به کيفيت مطلوب و ثبات کالايشان دارد، که عموماً مورد تأييد مؤسسات معتبر مي‌باشند. به عنوان مثال خمير دندان‌هاي دکتر شيفيلد که از نظر تاريخچه يکي از قديمي‌ترين و معتبرترين کارخانه ساخت خمير دندان مي‌باشد، يکي از خميردندان‌هاي قابل اعتبار مي‌باشد.
سیستم مدیریت محتوای وب سایت وانا
VANA Content Management System