امروزه ارتودنسی محدودیت سنی ندارد. یکی از نگرانی های افراد در بزرگسالی و سنین بالا تصور عدم امکان درمان ارتودنسی و رفع ناهنجاری های دندانی فکی است.این محتوا توسط دکتر مسعود داودیان متخصص ارتودنسی و عضو هیئت‌مدیره انجمن ارتودنتیست‌های ایران (IAO) با بیش از 17 سال تجربه درمانی بررسی و تأیید شده است.
اگرچه با افزایش سن به دلایلی نظیر افزایش دانسیته استخوانی (محکم تر شدن فک)، کاهش متابولیسم، همکاری کمتر فرد بزرگسال نسبت به گذاشتن دستگاههای ارتودنسی و از همه مهمتر کاهش محسوس رشد دندانی فکی انتخاب های درمانی محدود تر می گردد با پیشرفت های اخیر در عرصه ابزار ها و روش های درمانی همچنان می توان اقدام به ارتودنسی بسیاری از ناهنجاری های دندانی فکی در سنین بالا نمود.
در واقع آنچه بیش از سن اهمیت دارد، سلامت دندان‌ها، لثه و استخوان حمایت‌کننده دندان‌ها است. به همین دلیل حتی افرادی که در دهه سوم، چهارم یا پنجم زندگی خود قرار دارند نیز ممکن است کاندید مناسبی برای ارتودنسی باشند. البته درمان ارتودنسی در بزرگسالان تفاوت‌هایی با درمان کودکان دارد. وجود ترمیم‌های قدیمی، روکش، ایمپلنت، مشکلات لثه‌ای یا کامل شدن رشد فک از جمله عواملی هستند که باید هنگام طراحی درمان در نظر گرفته شوند
از آنجا که اغلب بزرگسالان نسبت به دیده شدن دستگاههای ارتودنسی حساسیت نشان نمی‌دهند گزینه های متعددی از قبیل براکت های سرامیکی، ارتودنسی نامرئی ارائه شده است.
بله. تا زمانی که دندان‌ها، لثه و استخوان اطراف دندان‌ها از سلامت کافی برخوردار باشند، امکان حرکت دادن دندان‌ها وجود دارد. بنابراین یک عدد مشخص را نمی‌توان به‌عنوان آخرین سن ارتودنسی در نظر گرفت. ممکن است فردی در ۲۵ سالگی، ۴۰ سالگی یا حتی سنین بالاتر پس از بررسی شرایط دهان و دندان، امکان انجام ارتودنسی داشته باشد.
تفاوت اصلی این است که در بزرگسالان رشد فک تقریباً کامل شده است. به همین دلیل اگر مشکل اصلی مربوط به موقعیت استخوان‌های فک باشد و شدت زیادی داشته باشد، ممکن است ارتودنسی به‌تنهایی برای اصلاح کامل آن کافی نباشد و در بعضی بیماران درمان ترکیبی ارتودنسی و جراحی فک مطرح شود.
افراد بزرگسال ممکن است به دلایل مختلفی برای درمان ارتودنسی مراجعه کنند. به‌طور کلی افرادی که یک یا چند مورد از شرایط زیر را دارند می‌توانند برای ارزیابی ارتودنسی مراجعه کنند:
وجود نامرتبی به‌تنهایی به معنای امکان شروع فوری درمان نیست. ابتدا باید وضعیت لثه‌ها، پوسیدگی‌ها، استخوان اطراف دندان‌ها و درمان‌های قبلی بررسی شود.
نقل قول دکتر داودیان متخصص ارتودنسی درباره ارتودنسی بزرگسالان
نوع مشکلات قابل درمان به شرایط هر بیمار بستگی دارد. بعضی افراد تنها به اصلاح مختصر موقعیت چند دندان نیاز دارند، در حالی که در برخی دیگر باید روابط دندانی و فکی نیز بررسی شود.
نامرتبی و شلوغی دندان‌ها
زمانی که فضای کافی در قوس فکی وجود نداشته باشد، دندان‌ها ممکن است روی یکدیگر قرار بگیرند، بچرخند یا خارج از مسیر طبیعی خود رویش پیدا کنند.
ارتودنسی می‌تواند با ایجاد و مدیریت مناسب فضا، دندان‌ها را در موقعیت منظم‌تری قرار دهد.
فاصله بین دندان‌ها
وجود فاصله بین دندان‌ها می‌تواند دلایل مختلفی داشته باشد؛ از جمله اندازه دندان‌ها، فرم قوس فکی یا موقعیت دندان‌ها.
در بسیاری از موارد می‌توان با حرکت کنترل‌شده دندان‌ها این فواصل را کاهش داد یا بست.
جلو یا عقب بودن دندان‌ها
برخی بیماران به دلیل جلو بودن دندان‌های قدامی یا موقعیت نامناسب آنها برای ارتودنسی مراجعه می‌کنند.
متخصص ارتودنسی پس از بررسی میزان فضای موجود، موقعیت فک‌ها و نیمرخ بیمار مشخص می‌کند که چه نوع حرکتی برای دندان‌ها مناسب است.
مشکلات بایت و نحوه روی‌هم‌قرارگیری دندان‌ها
در حالت طبیعی، دندان‌های بالا و پایین باید با الگوی مناسبی روی یکدیگر قرار بگیرند.
مشکلاتی مانند اپن بایت، دیپ بایت یا کراس بایت ممکن است در بعضی افراد با درمان ارتودنسی اصلاح یا کنترل شوند. در مشکلات اسکلتی شدیدتر، بررسی جراحی فک نیز ممکن است لازم باشد.
انتخاب نوع دستگاه ارتودنسی به شدت مشکل، شرایط دهان، انتظارات بیمار و نظر متخصص ارتودنسی بستگی دارد.
ارتودنسی ثابت فلزی یکی از رایج‌ترین روش‌های درمان است. در این روش براکت‌ها روی سطح دندان‌ها قرار می‌گیرند و سیم ارتودنسی از داخل آنها عبور می‌کند. متخصص با تنظیم سیم‌ها و سایر اجزای سیستم، دندان‌ها را به‌تدریج به سمت موقعیت موردنظر هدایت می‌کند.
ارتودنسی ثابت امکان کنترل دقیق حرکات دندانی را فراهم می‌کند و برای بسیاری از نامرتبی‌های خفیف تا پیچیده قابل استفاده است.
براکت‌های سرامیکی عملکردی مشابه براکت‌های ثابت دارند، اما به دلیل رنگ روشن‌تر نسبت به براکت‌های فلزی کمتر جلب توجه می‌کنند.
این روش ممکن است برای بزرگسالانی که ظاهر دستگاه ارتودنسی برایشان اهمیت بیشتری دارد گزینه قابل بررسی باشد.
با این حال انتخاب آن باید بر اساس شرایط درمانی انجام شود و صرفاً زیبایی ظاهری نباید ملاک تصمیم‌گیری باشد.
الاینرهای شفاف مجموعه‌ای از پلاک‌های متحرک هستند که به صورت مرحله‌ای طراحی می‌شوند.هر پلاک مقدار مشخصی از حرکت دندانی را ایجاد می‌کند و پس از مدت تعیین‌شده با پلاک بعدی جایگزین می‌شود. شفاف بودن و قابلیت خارج کردن پلاک هنگام غذا خوردن از دلایل محبوبیت این روش در میان بزرگسالان است.
با این حال الاینر برای همه مشکلات ارتودنسی مناسب نیست و میزان همکاری بیمار در استفاده منظم از پلاک‌ها تأثیر زیادی بر نتیجه درمان دارد.
دستگاههای متحرک در بعضی شرایط خاص کاربرد دارند، اما نمی‌توان از آنها برای اصلاح تمام انواع نامرتبی‌ها استفاده کرد. نوع دستگاه موردنیاز باید پس از معاینه و بر اساس حرکت موردنظر دندان‌ها مشخص شود.
درمان ارتودنسی نیازمند مراجعات منظم است.
نقل قول دکتر داودیان متخصص ارتودنسی درباره ارتودنسی بزرگسالان
مدت درمان برای همه افراد یکسان نیست. درمان‌های محدود ممکن است زمان کوتاه‌تری نیاز داشته باشند، در حالی که اصلاح نامرتبی شدید یا مشکلات پیچیده‌تر می‌تواند مدت بیشتری طول بکشد.
| براکت‌های فلزی و سرامیکی | بین ۱۲ تا ۲۴ ماه |
| سیستم‌های سریع‌تر (مانند ارتودنسی نامرئی) | حدود ۱۲ تا ۱۸ ماه |
مطلع بودن از هزینه های ارتودنسی نقش به‌سزایی در انتخاب انواع ارتودنسی که متخصص ارتودنسی پیشنهاد می دهد را دارا می باشد.میانگین هزینه بریس‌ها به شدت ناهنجاری‌هایی که مورد درمان قرار می‌گیرد، اینکه بریس برای یک یا هر دو فک بالا و پایین تهیه شود و نیز نوع بریسی که شما انتخاب می‌کنید، بستگی خواهد داشت. در تعیین هزینه ارتودنسی در بزرگسالان تمام عوامل بیان شده تاثیر گذار هستند، اما عاملی که در تصمیم‌گیری برای انجام ارتودنسی موثر است این موضوع است که باید مراجعه کننده بداند که برای چه منظوری هزینه پرداخت می‌کند.
| نوع ارتودنسی ثابت | قیمت تقریبی (ریال) |
| براکت‌های فلزی | 3,000,000,000 |
| براکت‌های سرامیکی(اضافه به ازای هر فک) | 700,000,000 |
| ارتودنسی نامرئی | 3,500,000,000 |
سلامت لثه در درمان ارتودنسی بزرگسالان اهمیت زیادی دارد. برخی از بزرگسالان ممکن است سابقه التهاب لثه، تحلیل استخوان یا مشکلات پریودنتال داشته باشند.
در چنین شرایطی ممکن است ابتدا درمان‌های مربوط به لثه انجام شود و پس از کنترل وضعیت، ارتودنسی آغاز شود. همچنین طی درمان باید رعایت بهداشت دهان جدی گرفته شود؛ زیرا وجود براکت‌ها می‌تواند تمیز کردن بعضی نواحی دندان را دشوارتر کند.
داشتن ایمپلنت، روکش یا ترمیم به این معنی نیست که ارتودنسی حتماً غیرممکن است.اما این موارد باید از ابتدا در طراحی درمان لحاظ شوند. ایمپلنت مانند دندان طبیعی در استخوان حرکت نمی‌کند. بنابراین متخصص باید حرکت سایر دندان‌ها را با توجه به موقعیت ایمپلنت طراحی کند. در مورد روکش‌ها و ترمیم‌های وسیع نیز ممکن است شرایط اتصال براکت یا طراحی نهایی درمان متفاوت باشد. گاهی ارتودنسی پیش از درمان‌های پروتزی و ایمپلنت انجام می‌شود تا فضای مناسب برای درمان نهایی ایجاد شود.
مزایای درمان فقط به مرتب شدن ظاهری دندان‌ها محدود نیست.
بهبود نظم و ظاهر دندان‌ها
مرتب شدن دندان‌ها می‌تواند هماهنگی بیشتری در لبخند ایجاد کند.
در بعضی افراد حتی اصلاح موقعیت چند دندان می‌تواند تغییر قابل‌توجهی در ظاهر لبخند ایجاد کند.
بهبود عملکرد جویدن و بایت
اصلاح نحوه قرارگیری دندان‌ها روی یکدیگر می‌تواند در بعضی بیماران باعث توزیع مناسب‌تر نیروهای جویدن شود.
کمک به حفظ سلامت دندان‌ها و لثه
دندان‌های بسیار شلوغ می‌توانند تمیز کردن بعضی نواحی را دشوارتر کنند.
مرتب شدن دندان‌ها در بسیاری از افراد دسترسی مسواک و ابزارهای بین‌دندانی را بهتر می‌کند.
البته ارتودنسی جایگزین رعایت بهداشت یا درمان‌های لثه نیست.
ایجاد شرایط مناسب‌تر برای درمان‌های ترمیمی و زیبایی
گاهی پیش از انجام ایمپلنت، روکش یا سایر درمان‌های ترمیمی لازم است فضای بین دندان‌ها اصلاح شود.
ارتودنسی می‌تواند دندان‌ها را در موقعیت مناسب‌تری برای انجام این درمان‌ها قرار دهد.
ارتودنسی بزرگسالان در کنار مزایای خود محدودیت‌هایی نیز دارد از جمله:
این موارد به معنی غیرممکن بودن درمان نیستند، اما باعث می‌شوند طرح درمان بزرگسالان نیازمند بررسی دقیق‌تری باشد.
رعایت بهداشت دندان‌ها و براکت‌ها
در طول ارتودنسی باید اطراف براکت‌ها، سیم‌ها و نواحی بین‌دندانی با دقت تمیز شوند.
متخصص ارتودنسی ممکن است استفاده از مسواک مخصوص ارتودنسی، مسواک بین‌دندانی یا سایر ابزارهای کمکی را توصیه کند.
رژیم غذایی مناسب هنگام ارتودنسی
در ارتودنسی ثابت بهتر است مصرف غذاهای بسیار سفت یا چسبنده محدود شود؛ زیرا ممکن است باعث آسیب به براکت‌ها یا سیم‌ها شوند.
مواد غذایی سفت بهتر است به قطعات کوچک‌تر تقسیم شوند.
اهمیت مراجعات منظم به متخصص ارتودنسی
از دست دادن مراجعات متعدد می‌تواند روند درمان را مختل کند.
در صورت شکستن براکت، بیرون آمدن سیم یا ایجاد مشکل در دستگاه نیز بهتر است موضوع به تعویق نیفتد.
ارتودنسی موقعیت دندان‌ها را تغییر می‌دهد، در حالی که لمینت و کامپوزیت بیشتر برای تغییر شکل، رنگ یا ظاهر سطح دندان‌ها استفاده می‌شوند.
اگر مشکل اصلی مربوط به نامرتبی یا موقعیت دندان‌ها باشد، پوشاندن دندان‌ها با مواد ترمیمی همیشه جایگزین مناسبی برای حرکت ارتودنتیک آنها نیست. در بعضی افراد ابتدا ارتودنسی انجام می‌شود و پس از مرتب شدن دندان‌ها، در صورت نیاز درمان‌های زیبایی محدودتری انجام می‌گیرند.
انتخاب بین این روش‌ها باید بر اساس مشکل واقعی دندان‌ها انجام شود، نه فقط سرعت رسیدن به نتیجه ظاهری.
دندان‌ها پس از پایان ارتودنسی تمایل دارند تا حدی به سمت موقعیت قبلی خود حرکت کنند.
به همین دلیل استفاده از ریتینر بخش مهمی از درمان محسوب می‌شود.
ریتینر می‌تواند به‌صورت ثابت یا متحرک باشد و نوع و مدت استفاده از آن توسط متخصص مشخص می‌شود.
استفاده منظم از نگهدارنده، پیگیری وضعیت دندان‌ها و رعایت توصیه‌های پس از درمان برای حفظ نتیجه اهمیت زیادی دارد.
مشاهده تصاویر قبل و بعد از درمان می‌تواند به درک بهتر تغییرات حاصل از ارتودنسی کمک کند.مشاهده تصاویر قبل و بعد از درمان می‌تواند به درک بهتر تغییرات حاصل از ارتودنسی کمک کند.
با این حال نتیجه یک بیمار را نمی‌توان مستقیماً به بیمار دیگری تعمیم داد.
یک سقف سنی مشخص برای همه افراد وجود ندارد. سلامت لثه، استخوان و دندان‌ها مهمتر از عدد سن است.
در بسیاری از افراد بله. پس از معاینه و بررسی وضعیت لثه و استخوان می‌توان مشخص کرد که فرد کاندید مناسبی برای درمان است یا خیر.
مدت درمان به شدت مشکل، نوع دستگاه و حرکات موردنیاز بستگی دارد. زمان دقیق باید پس از طراحی طرح درمان مشخص شود
مدت و نحوه استفاده از ریتینر به شرایط بیمار و نظر متخصص بستگی دارد. رعایت دستور استفاده از نگهدارنده برای کاهش احتمال بازگشت نامرتبی اهمیت زیادی دارد.
اگر ساکن مناطقی همانند زعفرانیه، مقدس اردبیلی، ولیعصر و سایر محله‌های این مناطق هستید و قصد مراجعه به یک مطب تخصصی در شمال تهران را دارید، می‌توانید به مطب تخصصی دندانپزشکی دکتر داودیان شعبه زعفرانیه مراجعه نمایید.
آدرس: تهران، زعفرانیه، خیابان مقدس اردبیلی، نبش خیابان ب، ساختمان پزشکان ب، طبقه اول، واحد ۴
علاوه بر مناطق شمالی تهران، دکتر داودیان در غرب تهران نیز شعبه دیگری از کلینیک تخصصی ارتودنسی دارد و در نتیجه اگر ساکن مناطقی همانند صادقیه، ستارخان، مرزداران،جنت آباد، سعادت آباد یا حتی کرج هستید، شما می‌توانید برای دریافت مشاوره حضوری و دریافت بهترین راه کارها و نیز انجام ارتودنسی بزرگسالان به شعبه ستارخان کلینیک ارتودنسی دکتر داودیان مراجعه کنید.
آدرس: تهران، خیابان ستارخان، بین خیابان شادمهر و بهبودی، ساختمان پزشکان ستارخان، طبقه ۵
تمامی حقوق مادی و معنوی این سایت متعلق به دکتر داودیان است. © 1405
